عمان شریک تجاری مهم ایران و سکوی دسترسی به بازارهای منطقه
به گزارش لوازم فلزی، تجارت ایران و عمان در سالهای اخیر روندی افزایشی داشته و توافق های تجاری دو کشور هم چشم انداز تازه ای پیش روی فعالین اقتصادی گشوده است؛ در عین حال، موانع بانکی و لجستیکی همچنان پابرجا می باشد.
به گزارش لوازم فلزی به نقل از مهر، تجارت ایران و عمان در سال ۱۴۰۵، با وجود تحولات منطقه ای و دشواری های حمل و نقل در مسیرهای دریایی، روندی افزایشی در قسمت صادرات ایران داشته است. بر مبنای اعلام سازمان توسعه تجارت ایران، ارزش صادرات ایران به عمان در شش ماهه نخست امسال به یک میلیارد و ۱۶۴ میلیون دلار رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۹۴۸ میلیون دلار مدت مشابه سال گذشته، رشد ۲۳ درصدی را نشان میدهد.
این آمار، از تداوم ظرفیت بازار عمان برای کالاهای ایرانی حکایت دارد. با این وجود، باید توجه داشت که رقم اعلام شده در ارتباط با صادرات ایران به عمان است و به تنهایی ارزش کل تجارت دوجانبه، شامل واردات ایران از عمان، را نشان نمی دهد.
عمان؛ بازار صادراتی و مسیر بازصادرات
اهمیت عمان برای تجارت ایران تنها به میزان خرید مستقیم کالاهای ایرانی محدود نیست. موقعیت جغرافیایی این کشور در جنوب تنگه هرمز، دسترسی به آب های آزاد و برخورداری از بنادر مهم، آنرا به یکی از مسیرهای مهم تجارت منطقه ای مبدل کرده است.
آمارهای مرکز ملی آمار و اطلاعات عمان نشان میدهد ایران در هشت ماهه ابتدای سال ۲۰۲۶، بزرگ ترین مقصد کالاهای صادرات مجددشده از این کشور بوده است ایران در هشت ماهه ابتدای سال ۲۰۲۶، بزرگ ترین مقصد کالاهای صادرات مجددشده از این کشور بوده است. ارزش این صادرات مجدد تا پایان اوت به ۳۴۲ میلیون ریال عمانی رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۹٫۶ درصد افزایش داشته است.
صادرات مجدد به مفهوم فروش کالاهایی است که لزوماً در عمان تولید نشده اند و بعد از ورود به این کشور، باردیگر به مقصد دیگری ارسال می شوند. ازاین رو رقم ۳۴۲ میلیون ریال عمانی را نباید با صادرات تولیدات عمان به ایران یا صادرات مستقیم ایران به عمان یکسان دانست. با این وجود، این آمار نشان میدهد ایران در شبکه توزیع و بازصادرات عمان جایگاه مهمی دارد.
در همین دوره، مجموع صادرات کالایی عمان به بیشتر از ۱۸٫۳ میلیاردریال عمانی رسید که ۱۹٫۷ درصد بیش از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ بود. واردات کالایی این کشور هم با رشد ۴٫۴ درصدی به حدود ۱۱٫۹ میلیاردریال عمانی رسید. صادرات نفت و گاز عمان ۱۲٫۱ میلیاردریال و صادرات غیرنفتی آن حدود ۴٫۹ میلیاردریال عمانی گزارش شده است.
افزایش مبادلات در کنار توافق های تجاری
روند رو به رشد تجارت ایران و عمان در شرایطی دنبال می شود که دو کشور طی سالیان اخیر برای ایجاد چارچوب های حقوقی و تسهیل مبادلات اقتصادی اقدام نموده اند.
بر اساس اطلاعات پخش شده از طرف وزارت تجارت، صنعت و توسعه سرمایه گذاری عمان، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۴ به ۵۱۲٫۱ میلیون ریال عمانی، معادل حدود یک میلیارد و ۳۳۰ میلیون دلار، رسیده است. این رقم در مقایسه با ۳۳۵٫۸ میلیون ریال عمانی در سال ۲۰۲۳، رشد ۵۲ درصدی داشته است.
همچنین تراز تجاری عمان با ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱۰٫۳ میلیون ریال عمانی به سود عمان ثبت شده است. صادرات و صادرات مجدد عمان به ایران در آن سال به ۳۶۱٫۲ میلیون ریال عمانی رسید و واردات این کشور از ایران ۱۵۰٫۹ میلیون ریال عمانی گزارش شد.
از تحولات حقوقی مهم در روابط اقتصادی دو کشور، امضای موافقت نامه تجارت ترجیحی در ۲۷ مه ۲۰۲۵ در مسقط است. این توافق در سپتامبر همان سال با فرمان سلطنتی عمان به تصویب رسید. بر مبنای مفاد توافق، برای گروهی از کالاهای دارای مبدأ ایران و عمان، امتیازات تعرفه ای متقابل درنظر گرفته شده و قواعد مشخصی برای احراز مبدأ کالا تعیین شده است. اجرای مؤثر این توافق می تواند هزینه ورود برخی کالاها به بازار طرف مقابل را کم کند و زمینه افزایش رقابت پذیری صادرکنندگان را فراهم آورد.
دو کشور همینطور در مه ۲۰۲۵ توافقی در رابطه با همکاری و مساعدت متقابل اداری در امور گمرکی امضا کردند که در سپتامبر همان سال به تصویب عمان رسید. تسهیل تبادل اطلاعات گمرکی و همکاری در امور ترخیص همچون زمینه هایی است که می تواند به کاهش موانع اجرایی تجارت کمک نماید.
چه ظرفیت هایی برای توسعه صادرات وجود دارد؟
ساختار تجارت ایران و عمان، در کنار نزدیکی جغرافیایی و ارتباطات حمل ونقلی، فرصت هایی را برای توسعه صادرات محصولات ایرانی فراهم می آورد. محصولات غذایی و کشاورزی، مصالح و محصولات ساختمانی، مواد معدنی، محصولات پتروشیمی و شیمیایی، دارو و تجهیزات پزشکی، ماشین آلات و خدمات فنی و مهندسی همچون حوزه هایی هستند که می توانند در برنامه توسعه همکاریهای تجاری دو کشور مورد توجه قرار گیرند.
در مقابل، بازار عمان برای ایران تنها یک مقصد مصرفی نیست؛ بلکه می تواند در بعضی فعالیتها نقش مرکز توزیع منطقه ای را ایفا کند. آمار بالای صادرات مجدد از عمان به ایران، از وجود جریان تجاری قابل توجه میان دو کشور حکایت داردبازار عمان برای ایران تنها یک مقصد مصرفی نیست؛ بلکه می تواند در بعضی فعالیتها نقش مرکز توزیع منطقه ای را ایفا کند. آمار بالای صادرات مجدد از عمان به ایران، از وجود جریان تجاری قابل توجه میان دو کشور حکایت دارد. با این وجود، استفاده از ظرفیت عمان به عنوان سکوی صادرات مجدد به بازارهای دیگر، مستلزم بررسی دقیق قواعد مبدأ، مقررات گمرکی و محدودیت های مقصد غائی است.
در حوزه حمل و نقل هم اتصال بنادر دو کشور و توسعه خطوط منظم دریایی می تواند بر هزینه و زمان انتقال کالا اثر بگذارد. در دیدار رئیس جمهوری ایران با فعالین اقتصادی دو کشور در مسقط در مه ۲۰۲۵، اتصال کریدورهای اقتصادی و بنادر و تسهیل انتقالات مالی از محورهای مورد تاکید قرار گرفت. در همان دیدار، هدف گذاری افزایش حجم تجارت دو کشور تا ۳۰ میلیارد دلار طی سه سال مطرح شد؛ هدفی که تحقق آن به سرمایه گذاری، رفع موانع اجرایی و افزایش مشارکت بخش خصوصی وابسته است.
چالش های پیش روی فعالین اقتصادی
گفتگوی خبرنگار مهر با فعالین بخش خصوصی نشان میدهد محدودیت های بانکی و دشواری انتقال پول همچنان از مهم ترین موانع توسعه تجارت ایران و عمان است. مشکلات در ارتباط با نقل وانتقال ارز، نبود روابط کارگزاری بانکی گسترده و هزینه های استفاده از مسیرهای غیرمستقیم پرداخت، می تواند زمان تسویه معاملات را افزایش دهد و هزینه تمام شده صادرات را بالا ببرد. از طرف دیگر، نوسانات قیمت ارز و تغییرات هزینه های حمل و نقل و بیمه هم برنامه ریزی بلند مدت صادرکنندگان را دشوار می کند و در بعضی موارد سبب کاهش قدرت رقابت کالاهای ایرانی در بازار عمان می شود.
در کنار این مسائل، صادرکنندگان ایرانی با رقابت شرکت های کشورهای دیگر مواجه اند که در بعضی موارد به سبب دسترسی سهل تر به شبکه های بانکی، زیرساخت های لجستیکی و سازوکارهای تأمین مالی، امکان عرضه کالا با هزینه کمتر و شرایط پرداخت مناسب تر را دارند. همینطور حضور پایدار در بازار عمان مستلزم شناخت دقیق مقررات وارداتی، معیارهای فنی و بهداشتی، الزامات بسته بندی و برچسب گذاری و برخورداری از شبکه توزیع و خدمات بعد از فروش مناسب می باشد.
فعالان اقتصادی اعتقاد دارند حل این موانع، تسهیل مبادلات مالی، تقویت زیرساخت های حمل و نقل و عرضه خدمات مشاوره ای و بازاریابی به صادرکنندگان می تواند به تثبیت جایگاه کالاهای ایرانی و استفاده بیش از ظرفیتهای تجاری عمان کمک نماید.
عمان، دروازه ای برای دسترسی تجار ایرانی به بازارهای منطقه
بر این اساس، صادرات ایران به عمان در نیمه نخست امسال رشد داشته و در سوی دیگر، آمار رسمی عمان هم از افزایش نقش ایران به عنوان مقصد صادرات مجدد این کشور حکایت می کند. این دو شاخص، هرچند از نظر آماری یکسان نیستند، در کنار توافق تجارت ترجیحی و همکاریهای گمرکی، نشانه هایی از ظرفیت توسعه روابط اقتصادی دو کشور به شمار می روند.
برای تبدیل این ظرفیت به رشد پایدار، تمرکز بر شناسایی نیازهای حقیقی بازار عمان، معرفی هدفمند کالاهای ایرانی، توسعه خطوط حمل و نقل منظم، تسهیل پرداخت ها و استفاده عملی از امتیازات موافقت نامه تجارت ترجیحی لازم است. در چنین شرایطی، عمان می تواند علاوه بر حفظ جایگاه خود به عنوان یکی از بازارهای صادراتی ایران، دروازه ای برای دسترسی تجار ایرانی به بخشی از بازارهای منطقه ای هم باشد.
منبع: لوازم فلزی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب